İkinci El 1.3 Multijet Alırken Bu Hatalara Düşmeyin! (Kronik Sorunlar ve Çözümleri)

Otomobil dünyasında bazı motorlar, kullanıldığı araçlardan bile daha fazla bilinir. 1.3 Multijet tam olarak böyle bir motor. Fiat ve General Motors (GM) ortaklığının bir ürünü olan ve Opel cephesinde 1.3 CDTI adıyla da bilinen bu ünite, piyasadaki dayanıklılığıyla öne çıkıyor.

Peki bu motor gerçekten kusursuz mu? İkinci el bir Egea, Linea, Fiorino, Punto veya Corsa almadan önce bu motorun çalışma karakterini, kronik sorunlarını ve dikkat edilmesi gereken noktalarını bilmek hayat kurtarır.

Bu yazıda 1.3 Multijet motoru tüm teknik detaylarıyla ve en sade haliyle inceliyoruz.

1.3 Multijet Motor Özellikleri

Kağıt üzerinde 1.3 litre olarak geçse de motorun tam hacmi 1248 cc'dir. 4 silindirli ve 16 valfli (DOHC) yapısıyla öne çıkar. Genel özellikleri şunlardır:

• Üretim Yılları: İlk olarak 2003 yılında üretilmeye başlandı. Euro 6d-Final ve Euro 7 gibi giderek zorlaşan emisyon kuralları nedeniyle 2021-2022 yılları civarında binek araçlarda üretimi sonlandırıldı ve yerini hibrit motorlara bıraktı.
• Güç Seçenekleri: Yıllara ve donanımlara göre 70 HP, 75 HP, 85 HP, 90 HP ve 95 HP olmak üzere farklı güç çıkışlarında üretildi.
• Tork Değerleri: Kullanılan turbonun tipine (sabit veya değişken geometrili) bağlı olarak 170 Nm ile 200 Nm arasında tork sunar.

Hangi Yıllardaki 1.3 Multijet Daha Sorunsuz?

Üretim hayatı boyunca motorda donanımsal büyük değişikliklerden ziyade, enjeksiyon sistemi ve emisyon odaklı güncellemeler yapıldı. Bu motorun gelişimini ve sorunsuzluk durumunu iki ana versiyona ayırabiliriz:

• Multijet I (2003 - 2009): Serinin ilk motorlarıdır ve genellikle 70 - 75 HP güç üretirler. Dizel Partikül Filtresi (DPF) gibi detaylı emisyon sistemleri barındırmadıkları için mekanik olarak oldukça basittirler. Bu yüzden tıkanma sorunları pek yaşanmaz. Ancak yeni nesillere göre daha gürültülü çalışırlar ve eski teknolojiye sahiptirler.
• Multijet II (2009 Sonrası): 2009 yılından itibaren enjeksiyon sistemi tamamen yenilendi. Yeni enjektörler, bir yanma döngüsünde 8 defaya kadar çok daha hassas püskürtme yapabilir hale geldi. Bu güncelleme sayesinde motorun çalışma sesi azaldı, yakıt tüketimi düştü ve performansı (tork eğrisi) iyileşti.

Eğer DPF kaynaklı şehir içi tıkanmalarını dert etmeyecekseniz, 2015 sonrasında üretilen 95 HP gücündeki Euro 6 Multijet II versiyonları, bu serinin en sessiz, en güncel ve en verimli motorlarıdır.

1.3 Multijet Kronik Sorunları Nelerdir?

Genel yapısı itibarıyla sorun çıkaran bir motor değildir. Doğru bakımla çok uzun yıllar kullanılabilir. Ancak bakımsızlık veya yanlış kullanım kaynaklı sık görülen bazı arızaları şunlardır:

• Eksantrik Zinciri Uzanması: Bu motorda kauçuk triger kayışı yerine tek sıra bir metal zincir bulunur. Zinciri gergin tutan parça ise yağ basıncıyla çalışan hidrolik bir gergidir. Motor yağı geç değiştirildiğinde veya kalitesiz yağ kullanıldığında gergi görevini tam yapamaz ve zincir zamanla uzar. Bakımlı araçlarda 200.000 km'ye kadar sorun çıkarmayan bu durum, bakımsız araçlarda 100.000 - 150.000 km civarında ortaya çıkar. Motor soğukken marşa bastığınızda 3-4 saniyelik metalik bir sürtme (şıkırtı) sesi duyarsanız zincir seti değişimi gelmiştir. İhmal edilirse zincir kopar ve motora ağır hasar verir. (Zincir uzama sesi)

• Enjektör Dibi Kaçağı (Bakır Pul Erimesi): Genellikle 120.000 km devirmiş araçlarda görülür. Enjektörlerin motor bloğuna oturduğu kısımdaki ince bakır pullar zamanla aşınır. Kaputu açtığınızda çiğ egzoz veya mazot kokusu alırsınız. Ayrıca motor çalışırken "çuf çuf" şeklinde periyodik bir hava kaçırma sesi duyulur. Pulların değişimi ucuzdur ancak onarım gecikirse o bölge kurum bağlar ve enjektörü yerinden sökmek çok zorlaşır. (cuf cuf sesi)

• EGR ve DPF Tıkanıklığı: Düşük hacimli bu dizel motor, sürekli şehir içi dur-kalk trafiğinde ve düşük devirlerde kullanıldığında egzoz gazını yeterince ısıtamaz. Bu durum zamanla EGR valfinin kurumla dolmasına ve Dizel Partikül Filtresinin (DPF) tıkanmasına neden olur. Çekiş düşer ve motor arıza lambası yanar.

1.3 Multijet Motor Yağ Eksiltir mi?

Motor sağlıklıysa ve bakımları zamanında yapılıyorsa yağ eksiltmesi beklenmez. Fakat 300.000 km ve üzerindeki yüksek kilometreli, turbosu yorulmuş ve segmanları aşınmış araçlarda 10.000 kilometrelik bakım periyodunda 1 litreye kadar yağ eksiltmesi görülebilir.

1.3 Multijet Hangi Motor Yağını Kullanır?

Bu motorun sağlığı ve zincir ömrü için yağ seçimi son derece kritiktir. Kullanılması gereken yağ, aracın emisyon sınıfına göre değişir:

• Euro 5 ve Euro 6 Motorlar (DPF'li): Kesinlikle 5W-30 viskozitesinde, tam sentetik ve düşük küllü (ACEA C2) motor yağı kullanılmalıdır. Fiat'ın bu motorlar için istediği onay kodu 9.55535-S1'dir. C2 onayı olmayan standart bir yağ kullanmak, DPF'nin çok hızlı sürede dolmasına yol açar.
• Euro 4 Motorlar (Genelde DPF'siz): Fabrika verilerine göre 5W-40 tam sentetik yağ kullanılmalıdır. (Fiat onay kodu: 9.55535-N2 / M2).

İkinci El 1.3 Multijet Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

İkinci elde bir 1.3 Multijet aracı incelerken şu adımları izlemeniz faydalı olacaktır:

• Soğuk Marş Kontrolü: Aracı mutlaka motor tamamen soğukken ilk siz çalıştırın. İlk çalışma anında metalik bir zincir sesi (şıkırtı) gelip gelmediğini dinleyin.
• Yağ ve Üfleme Kontrolü: Motor çalışırken yağ çubuğunu çektiğinizde hafif bir buhar çıkması dizel motorlar için normal bir durumdur. Ancak çubuktan dışarıya yağ damlacıkları sıçrıyorsa veya yoğun duman atıyorsa motorda kompresyon kaçağı olabilir.
• Turbo Sesi: Gaza basıldığında hafif bir ıslık sesi duyulması normaldir. Fakat ses çok tiz, rahatsız edici veya siren gibiyse turbo pervanelerinde boşluk başlamış demektir.
• Bilgisayarlı Kontrol (OBD): Kaporta ekspertizinin yanı sıra aracı bilgisayara bağlatarak DPF doluluk oranına ve enjektör sapma (düzeltme) değerlerine baktırın. Sapma değerleri yüksek olan enjektörler ileride revizyon gerektirecektir.

1.3 Multijet Alınır mı?

Kısaca cevap vermek gerekirse; evet, kesinlikle alınır. Günümüzün hassas ve çok sensörlü motorlarına kıyasla 1.3 Multijet, temel mekanik sağlamlığıyla öne çıkar. Düşük yakıt tüketimi, uygun fiyatlı yedek parçası ve hemen her ustanın dilinden anladığı bir motor olması, onu ikinci elde oldukça mantıklı bir seçenek haline getirir.

Burada asıl önemli olan konu, aracın kilometresinden ziyade bakım geçmişidir. Zamanında, kaliteli ve doğru standartta yağ ile bakımları yapılmış, hor kullanılmamış bir 1.3 Multijet uzun yıllar sorunsuz hizmet eder. Geçmişi bilinen, ekspertiz kontrolleri (özellikle soğuk marş ve enjektör değerleri) düzgün çıkan temiz bir 1.3 Multijet gönül rahatlığıyla tercih edilebilir.