İkinci El Araç Alım Rehberi: İlandan Notere Kadar Tüm Süreç

GİRİŞ

İkinci el araba almak çoğu kişi için streslidir. Çünkü piyasada hem çok iyi araçlar hem de ciddi şekilde sorunlu olanlar aynı anda bulunur. Yanlış bir karar, büyük maddi kayıplara yol açabilir.

Bu rehberin amacı sizi korkutmak değil; bilinçlendirmek. İlan incelemesinden satıcıyla ilk temasa, kilometre kontrolünden aracı görmeye gitmeden önce yapılması gerekenlere kadar süreci adım adım ve sade bir şekilde anlatacağız.

Bu yazıyı okuduktan sonra ikinci el araç bakmaya rastgele değil, ne aradığını bilen biri olarak başlayacaksınız.

Satın almayı düşündüğünüz aracın kronik bir sorunu olup olmadığını mutlaka araştırın. Bunun en etkili yolu, o marka ve modele özel kurulmuş Facebook kullanıcı gruplarına katılmaktır. Bu gruplarda gerçek kullanıcı tecrübelerine ulaşabilir, yaşanmış sorunlar hakkında bilgi alabilir veya kendi sorularınızı sorabilirsiniz.

Bir diğer kritik kaynak ise sikayetvar.com’dur. Burada dikkat etmeniz gereken asıl husus, bildirilen sorunların sıklığı ve ciddiyetidir. Her araçta ufak tefek problemler olabilir; ancak şanzıman veya motor gibi hayati aksamlarda tekrarlayan kronik şikayetler görüyorsanız, o modelden uzak durmak sizin için en sağlıklı karar olacaktır

⚠️ ÖNEMLİ UYARI: Lütfen görmediğiniz kimseye kapora göndermeyin, bence hiç bir şekilde göndermeyin yakınsa zaten hemen gidersiniz uzaksa satın aldığınız uçak bileti gönderdiğiniz yolda olduğunuzu gösteren görsel gerçek bir satıcı için zaten kaporadır, kapora diye tutturan kişilerden araç almayınız.

⚠️ ÖNEMLİ UYARI: Güvenli ödeme sistemini kullanmamakta ısrar eden kişilerle ne araç satın, ne de araç satın alın. Güvenli ödeme reddi, çoğu zaman ciddi bir risk işaretidir.

⚠️ ÖNEMLİ UYARI: Özellikle uzak durmanız gereken bazı dolandırıcılık yöntemleri vardır. Bunlardan biri; satıcının “ben gelemiyorum, birini göndereceğim”, “arabayı ona teslim et, parayı ben göndereceğim” gibi ifadeler kullanmasıdır. Genellikle bu senaryonun devamında sizden güvenli ödeme sistemi üzerinden küçük bir tutar (örneğin 5–10 bin TL) göndermeniz istenir. Bu yöntem bilinen bir dolandırıcılık taktiğidir. Bu tür taleplerle karşılaşırsanız süreci derhal sonlandırın.

BU BLOG ACEMİLER İÇİN YAZILMIŞTIR BİLDİĞİNİZ AŞAMALARI ATLAYABİLİRSİNİZ, ÜSTTE İHTİYACINIZ OLAN İÇERİĞE TIKLAYARAK KAYABİLİRSİNİZ.

Not: Bu rehber piyasa koşulları ve gerçek kullanıcı tecrübelerine göre düzenli olarak güncellenecektir.

1. AŞAMA - İlan Nasıl Bakılır ?

İlk adım doğru filtreleme yapmaktır.

1. Satıcı tipi olarak mümkünse "Sahibinden" seçilir. Bu sayede galerilerin tamamına yakını, al‑satçıların ise önemli bir bölümü daha en baştan elenir.
2. Konum filtresi dar tutulmalıdır. Yakın bölgelerden araç bakmak hem aracı yerinde görmeyi hem de satıcıyı daha rahat analiz etmeyi sağlar ayrıca bazı satıcılar aracındaki kusuraları saklar yada önemsizdi diye söylemedim gibi bazı bahaneler sunar sizde o kadar yolu boşuna gitmiş ve masraf etmişsinizdir bunlardan kaçınmak için en iyisi yakından araba bakmaktır.
3. Türkiye’de ikinci el araç piyasasında sorunlu bilinen bazı bölgeler vardır. Bu illerin isimlerini burada özellikle belirtmeyeceğim ancak kısa bir araştırmayla bu bilgileri rahatlıkla bulabilirsiniz, bilmiyorsanız o bölgelerden uzak durun. (Bu bir genelleme değil, piyasada oluşmuş bir uyarıdır.)

Fiyat Gerçekçi mi?

İlan fiyatı, piyasa ortalamasının çok altında ise durup düşünmek gerekir.

• Kimse aracını durduk yere 100–200 bin TL ucuza satmaz.
• Gerçekten uygun fiyatlı bir araç varsa, genellikle zaten eş‑dost arasında el değiştirir ve ilana bile düşmez.
• “Acil”, “kelepir”, “ihtiyaçtan” gibi ifadeler tek başına anlamlı değildir.
• Lütfen görmediğiniz kimseye kapora göndermeyin, bence hiç bir şekilde göndermeyin yakınsa zaten hemen gidersiniz uzaksa satın aldığınız uçak bileti gönderdiğiniz yolda olduğunuzu gösteren görsel gerçek bir satıcı için zaten kaporadır, kapora diye tutturan kişilerden araç almayınız.

Fiyat piyasanın çok altındaysa, ilanın ilerleyen aşamalarında mutlaka başka bir durum çıkacaktır.

İlan Fotoğrafları Nasıl İncelenmeli?

Fotoğraflar, aracın geçmişi hakkında sandığınızdan çok daha fazla ipucu verir.

• Fotoğraflar net mi, iyi ışıkta ve temizken mi çekilmiş? Bilinçli satıcı aracı saklamaz.
• Plastik aksamlar hariç, metal gövde panellerinde renk tutarlılığı var mı?
• Kaput, çamurluk, kapı aralıklarına dikkatlice bakın.
• İç mekân fotoğraflarında özellikle kokpit ve göğüs bölgesini inceleyin. Renk farkı, uyumsuzluk varsa airbag onarımı ihtimali akla gelmelidir.
• Direksiyon, vites topuzu, koltuklar söylenilen kilometrenin doğruluğunu ispatlayan niteliktedir.

İlan Açıklaması Okunmadan Geçilmez

Fotoğraflardan sonra mutlaka ilan açıklaması okunmalıdır.

• Kaza, boya, değişen bilgileri açıkça yazılmış mı?
• “Sadece bir parça lokal boya” gibi yuvarlak ifadeler kullanılmış mı?
• Eğer hatasız bir araç arıyorsanız ve açıklamada net olmayan ifadeler varsa, bu ilan zaten elenebilir.
• Bu kısımda genelde istenilen her yer yere gösterebilirsiniz lafı bana çok güven verir AMA araç başında sizi yönlendirmeye şuraya buraya gidelim bu benim amca oğlu felan derseler sizde farklı yere inat edin baktınız çeşitli bahaneler uyduruluyor aracı almaktan kesinlikle VAZGEÇİN! sizi tanıdık yerlere getirmelerine izin vermeyin.
• Plakasını gizleyenlerden uzak durun çünkü adam hem "kazasız, boyasız, tramersiz, nokta hatasız" demiş hem de plakasını gizlemiş madem aracına bu kadar güveniyorsun neden plakasını gizliyorsun ?
• Küçük hasarları ve kozmetik detayları çok fazla dert etmeyin; asıl önemli olan aracın 'kalbi' ve güvenliğidir. Motor, şanzıman ve şasinin sağlamlığı ile güvenlik sistemlerinin (ABS, Airbag) durumu ilk önceliğiniz olmalı. Park halindeyken oluşan küçük bir sürtme veya güneş yanığı nedeniyle yapılan boya, aracın kalitesini düşürmez.

Asıl önemli kriter ise satıcının şeffaflığıdır. Sizi ekspertizde şaşırtmayacak, tüm süreci dürüstçe anlatan ve hatta geçmiş hasarların fotoğraflarını gösteren bir satıcı, en güvenilir satıcıdır.

Bu aşamada her araca sorgulama yapılmaz bu çok maliyetli olur. Önce ilan gerçekten içinize sinmeli sonra bu toparladığımız bilgilerle araç sahibini aradığımızda sorular soracağız örneğin boya varsa boya öncegi fotoğraf, kaza varsa kaza fotoğrafı gibi.

Gizlenen Detaylar

Bazı bilgiler ilanda özellikle belirtilmez:

• Araç rent a car veya şirket çıkması olabilir
• Ticari kullanım geçmişi olabilir

Bu bilgiler genellikle satıcıyla yapılacak görüşmede sorulmalıdır. Ancak her şey içinize sindikten sonra sorgulama aşamasına geçmek en sağlıklısıdır.

2. AŞAMA – Aracı Görmeye Gitmeden Önce Yapılması Gereken Kontroller

İlan kafanıza yattıysa ve satıcıyla iletişime geçmeye değeceğini düşünüyorsanız, ikinci aşamaya geçebilirsiniz. Bu aşama, aracı görmeye gitmeden önce yapılan en kritik eleme aşamasıdır.

Telefon Görüşmesi

Satıcıyla yapılan ilk telefon görüşmesi, en az araç kadar önemlidir.

• Sorularınıza net mi cevap veriyor?
• Kaçamak konuşuyor mu?
• Kaza ve geçmiş konularında rahat mı, yoksa geçiştiriyor mu?
• Alımı yada satımı tamamen güvenli ödemeden yapacağınızı söyleyin bir sorun olmadığını öğrenin
• Satışa engel mtv ödemesi gibi bir durum olup olmadığını öğrenin çünkü noterdeyken size ödetilmeye çalışılabilir. MTV HER ZAMAN SATICIYA AİTTİR.

Satıcının üslubu çoğu zaman aracın durumu hakkında doğrudan ipucu verir.

Plaka ve Şasi Sorgulamaları

Satıcıyla görüşme olumlu geçtiyse artık sorgulama aşamasına geçilebilir.

• Plaka ile hasar kaydı sorgulaması yapılır
• Şasi numarası mutlaka istenir

Kilometre Kontrolü (Çok Önemli)

Şasi numarası ile aracın:

• Muayeneye hangi tarihlerde girdiği
• Bu tarihlerde kaydedilen kilometre değerleri

kontrol edilmelidir.

Muayene kayıtlarındaki kilometre artışı, aracın güncel kilometresiyle mantıklı şekilde örtüşüyorsa bu olumlu bir işarettir. Uyuşmazlık varsa süreç burada bitirilmelidir.

ÖRNEK: araç geçen sene muayeneye 43.000 Kilometrede girmiş ama şuan ki kilometresi 30.000 bu mümkün değil aracın kilometresi düşürülmüş.

Servis Geçmişi ve Garanti Durumu

Eğer nispeten yeni bir araç alıyorsanız:

• Yetkili servis geçmişi mutlaka kontrol edilmelidir
• Bakımlar zamanında ve eksiksiz mi yapılmış?
• Araç 3 yaşından küçük olsa bile yetkili servis bakımı yoksa garantisi iptal edilmiş olabilir
• Eğer yeni bir araçsa şasi numarasıda aldıysanız muhtemelen aracın markasının servis uygulaması vardır şasi numarası ile uygulamaya giriş yapıp geçmiş servis kayıtlarını nelerin değiştiğini ve garanti durumunu görebilirsiniz.

Bu aşamaya kadar her şey içinize sindiyse artık bir sonraki aşamaya, yani aracı canlı görme sürecine geçebilirsiniz.

3. AŞAMA – Araç başındasınız ne yapacaksınız ?

Aracı görmeye mümkünse asla tek başınıza gitmeyin. İkinci el araç alırken yapılan en büyük hatalardan biri, aracı ilk kez gördüğünüz anda duygusal bağ kurmaktır. Beğendiğiniz bir araca bakarken farkında olmadan kusurları görmezden gelmeye başlayabilirsiniz.

Yanınızda mutlaka tarafsız bir kişi olmalı. Bu kişi usta da olabilir, araçlardan iyi anlayan biri de. Eğer ustanızla gidiyorsanız büyük bir avantajdır; ancak şunu unutmayın: Yanınızda usta olsa bile, araç aşağıda sayacağımız kontrollerden sorunsuz geçse bile mutlaka kurumsal ve işini iyi yapan bir ekspertize gidilmelidir.

Satıcıyı Gözlemleyin (Araçtan Önce Satıcı)

Araç başında ilk odaklanmanız gereken şey aslında araç değil, satıcının kendisidir.

• Sakin mi, aceleci mi?
• Sorularınıza net cevaplar mı veriyor, konuyu sürekli değiştiriyor mu?
• Aracı anlatırken tutarsızlıklar var mı?

Üslup çok şey anlatır. Güvensiz, agresif, sürekli yönlendirmeye çalışan, baskı kuran kişilerden uzak durun. Kısaca söylemek gerekirse: bir “Arizona kertenkelesinden” araç satın almayın.

Araca Uzaktan Bakış (İlk İzlenim Çok Önemli)

Araca dokunmadan önce birkaç metre geriden bakın.

• Ön, yan ve arka çizgiler birbiriyle hizalı mı?
• Araçta bir yana doğru yatıklık, dengesizlik var mı?
• Kapı, kaput ve bagaj aralıkları simetrik mi?

Bu bakış açısı, şasi ve iskeletle ilgili büyük sorunların ilk ipuçlarını verir.

Plastik Aksamları Hafife Almayın

Tamponlar, marşpiyeller, ayna kapakları gibi plastik parçalar en çok gizlenen alanlardır.

• Plastik aksamlarla metal gövde arasında renk tonu farkı var mı?
• Özellikle ön ve arka tamponlarda ton uyumsuzluğu dikkat çekiyor mu?

Türkiye’de sık yapılan bir yöntem şudur: Küçük darbeler sanayide plastik aksam üzerinden düzeltilir ve araç “kazasız, boyasız” diye satılmaya çalışılır. Çünkü plastik parçalar çoğu ekspertizde boya olarak raporlanmaz.

Bu yüzden plastik aksamlar, metal gövdeden daha az değil; bazen daha bile önemlidir. (Eğer kazasız boyasız tramersiz diye söylenen bir araç alıyorsanız önemli yoksa plastik aksamların değişmesinin boyanmasında çokta bir problem yok ama satıcı tarafından bilgi verildiyse tabiki.)

Kaput Altı Kontrolleri

Kaputu açmaktan korkmayın.

• Vidalar sökülmüş mü, oynanmış mı?
• Civatalarda anahtar izi var mı?
• Şasi kollarında dalgalanma, düzeltme izi görülüyor mu?

Motorun temiz olması sizi yanıltmasın. Aşırı temiz motor bazen yağ kaçaklarını gizlemek için yıkanmış olabilir.

İç Mekân Kontrolleri

İçeri geçtiğinizde ilk iş kontağı çevirmek değil, etrafı incelemektir.

• Direksiyon, vites topuzu ve pedallar kilometreyle uyumlu mu?
• Emniyet kemerleri orijinal mi, etiketleri duruyor mu?
• Göğüs ve direksiyon airbag kapaklarında dalgalanma veya uyumsuzluk var mı?

Airbag onarımları çoğu zaman iç mekândaki uyumsuzluklardan anlaşılır.

Soğuk Çalıştırma ve İlk Sesler

Aracı mümkünse soğukken çalıştırın.

• İlk marşta geç çalışma var mı?
• Metal vuruntusu, zincir sesi, düzensiz rölanti hissediliyor mu?

Motor sıcakken birçok problem kendini gizler.

Kısa Test Sürüşü Şart

Kısa da olsa test sürüşü yapmadan araç alınmaz.

• Direksiyon düz giderken araç sağa/sola çekiyor mu?
• Frenlemede titreme var mı?
• Süspansiyonlardan vuruntu, tıkırtı geliyor mu?

Bu sürüş sırasında klimayı, camları, multimedya sistemini de mutlaka deneyin.

Son Karar Değil, Son Eleme

Bu aşamanın amacı aracı almak değil, elemektir.

Her şey yolunda gidiyor gibi görünse bile nihai karar bu aşamada verilmez. Bu kontrollerden sonra araç hâlâ içinize siniyorsa sıradaki adım:

Kurumsal ekspertiz ve pazarlık süreci olacaktır.

4. AŞAMA – Kurumsal Ekspertiz ve Pazarlık Süreci

Bu aşamada artık araç başında yapılan gözlemlerden sonra işin resmî ve teknik tarafına geçiyoruz. Burada yapılacak hatalar, aracın gerçek değerinin çok üzerinde para ödemenize neden olabilir.

Kurumsal Ekspertiz Seçimi

Eğer bulunduğunuz ilde tanıdığınız, güvendiğiniz bir usta veya ekspertiz firması yoksa, rastgele bir yere girmek en büyük hatalardan biridir.

Benim kişisel tercihim şudur:

• Google Maps üzerinden arama yaparım
• Yüksek puanlı (4.5 ve üzeri) ve
• Gerçek kullanıcı yorumları olan
• Uzun süredir faaliyet gösteren kurumsal ekspertizleri tercih ederim

Sadece puana değil, yorumların içeriğine de bakmak gerekir. “Hızlıydı”, “ilgiliydiler” gibi yorumlardan çok; detaylı anlatım, rapor şeffaflığı ve müşteri memnuniyeti vurgulanan yorumlar daha değerlidir.

Ekspertiz seçimini mümkünse siz yapın. Satıcının sürekli yönlendirdiği, “benim tanıdığım”, “herkese götürdüğüm yer” dediği ekspertizlere temkinli yaklaşın.

Ekspertizde Nelere Takılmalı, Nelere Takılmamalı?

Ekspertiz raporunda her çıkan madde otomatik olarak “alınmaz” anlamına gelmez.

Takılmanız gerekenler:

• Şasi, podye, direkler
• Airbag ve emniyet sistemleri
• Motor kompresyon değerleri
• Şanzıman (özellikle otomatiklerde vuruntu, gecikme, kaçak)

Takılmamanız gerekenler:

• Kozmetik çizikler
• Yaşa bağlı trim sesleri
• Ufak lokal boyalar (aracın genel yapısı sağlamsa)

Önemli olan raporu tek başına değil, bütün olarak değerlendirmektir.

Ekspertiz Sonrası Karar

Ekspertiz raporu sonrası hâlâ içinize sinmeyen bir durum varsa, sırf bunca aşamadan geçtiniz diye aracı almak zorunda değilsiniz.

Unutmayın:

• Bu araç tek değil
• Piyasada her zaman başka bir seçenek vardır
• En pahalı karar, aceleyle verilen karardır

Bu aşamayı sağlıklı şekilde geçtiyseniz artık son aşamaya, yani ödeme ve noter sürecine gönül rahatlığıyla geçebilirsiniz.

5. AŞAMA – Ödeme, Güvenli Ödeme ve Noter Süreci

İkinci el araç alımında en çok dolandırıcılık vakası, ödeme ve noter aşamasında yaşanır. Araç ne kadar temiz olursa olsun, bu aşamada yapılacak bir hata tüm süreci telafisi olmayan bir noktaya götürebilir.

Bu yüzden burada anlatılanlar "opsiyonel" değil, olmazsa olmaz kurallardır.

Güvenli Ödeme Sistemi Nedir?

Güvenli ödeme sistemi; alıcı ile satıcı arasında paranın noter satışı gerçekleşmeden doğrudan satıcıya geçmesini engelleyen, devlet destekli bir sistemdir.

Sistemin temel mantığı şudur:

• Alıcı parayı satıcıya değil, güvenli ödeme havuzuna gönderir
• Noterde satış işlemi tamamlanır
• Satış onaylandığı anda para otomatik olarak satıcının hesabına aktarılır

Yani para ne satıcıda, ne alıcıda, işlem tamamlanana kadar sistemde bekler.

Güvenli Ödeme Nasıl Yapılır? (Adım Adım)

Güvenli ödeme sistemi sanıldığı kadar karmaşık değildir. Doğru şekilde uygulandığında hem alıcıyı hem satıcıyı korur. Burada önemli olan sürecin nasıl başladığını ve paranın nereye gittiğini doğru bilmektir.

1. Güvenli ödemeyi satıcı başlatır. Satıcı, parayı almak istediği bankanın mobil bankacılık uygulamasına girer ve “Güvenli Araç Satış / Güvenli Ödeme” menüsünden işlem oluşturur.
2. Satıcı; satışa konu olan aracı, alıcının T.C. kimlik numarasını ve satış bedelini sisteme girer. Bu aşamada henüz para transferi yapılmaz, sadece satış işlemi tanımlanır.
3. Satıcının işlemi oluşturmasının ardından alıcıya kendi mobil bankacılık uygulaması üzerinden bir bildirim gelir.
4. Alıcı bu bildirimi onayladığında, belirtilen tutarı gönderir. Gönderilen para doğrudan satıcının hesabına gitmez; bankanın güvenli ödeme havuz hesabında bloke edilir.
5. Ardından alıcı ve satıcı birlikte notere gider. Noterde araç satış işlemi gerçekleştirilir.
6. Noterde satış onayı sisteme düştüğü anda, blokede bekleyen para otomatik olarak satıcının hesabına aktarılır.
7. Eğer noter işlemi herhangi bir nedenle tamamlanmazsa, bloke edilen tutar otomatik olarak alıcının hesabına iade edilir.

Bu sistem sayesinde para, satış gerçekleşmeden karşı tarafa geçmez. İşlemin tüm adımları bankalar ve noter sistemi üzerinden kayıt altındadır.

Not: Güvenli ödeme sistemini ilk kez kullanıyorsanız endişe etmeyin. Noter görevlileri bu süreci adım adım anlatır ve sizi yönlendirir.

Güvenli Ödeme Kullanmayanlardan Uzak Durun

⚠️ ÖNEMLİ UYARI: Güvenli ödeme sistemini kullanmak istemeyen, bahane üreten veya "gerek yok", "ben güveniyorum" diyen kişilerle kesinlikle işlem yapmayın.

Bu konuda ısrar eden biri varsa, araç ne kadar cazip olursa olsun masadan kalkın.

Sık Kullanılan Dolandırıcılık Taktikleri

Aşağıdaki cümleleri duyuyorsanız, konuşmayı uzatmayın:

• “Ben gelemiyorum, birini göndereceğim”
• “Arabayı ona ver, parayı ben atarım”
• “Güvenli ödemede sorun çıkıyor, EFT yapalım”
• “Sadece 10–20 bin gönder, gerisini noterde hallederiz”

Bunlar piyasada defalarca can yakmış dolandırıcılık yöntemleridir.

Kapora Konusu (Net ve Açık)

Bu rehberin genel duruşu nettir:

• Görmediğiniz araç için kapora göndermeyin
• Başında durmadığınız araç için tek kuruş yollamayın

Gerçek bir satıcı için:

• Sizin yola çıktığınızı gösteren uçak/otobüs bileti
• Noter randevusu

zaten yeterli ciddiyet göstergesidir.

Noterde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Noter aşamasında acele edilmez.

• Şasi ve plaka bilgileri tekrar kontrol edilir
• Araç üzerindeki rehin, haciz durumu teyit edilir
• Satış bedeli gerçek bedel olarak yazılır (ileride sorun yaşamamak için)

İşlem tamamlandıktan sonra:

• Ruhsat teslim alınır
• Araç anahtarları ve varsa yedek anahtarlar eksiksiz alınır

Son Söz – Bu Aşama Hata Kabul Etmez

Araç ne kadar temiz olursa olsun, ödeme ve noter süreci en kritik aşamadır.

Unutmayın:

Temiz araba bulunur, kaybolan para geri gelmez.

Bu aşamayı da doğru şekilde geçtiyseniz artık gönül rahatlığıyla araca binebilirsiniz.